Medeniyetler Çatışması

„Medeniyetler Çatışması“ terimi, ABD’li siyaset bilimci ve sosyolog Samuel P. Huntington’ın bir makalesinden kaynaklanmaktadır. „Medeniyetler Çatışması mı?“ başlıklı makale 1993 yılında Foreign Affairs dergisinde yayınlandı. Üç yıl sonra, aynı adı taşıyan çalışma Medeniyetler Çatışması. The Reshaping of World Politics in the 21st Century (21. Yüzyılda Dünya Siyasetinin Yeniden Şekillenmesi) üç yıl sonra yayınlandı ve ardından tartışmalı uluslararası tartışmaları tetikledi. Huntington, gelecekteki çatışmaların nedeninin artık ideolojik veya ekonomik nitelikte olmayacağı, medeniyetler çatışmasında bulunacağı görüşündedir (bkz. Çağlar 1997).

8 Kültürel Çemberler

Özdeşleşme bağlamı, Huntington’ın „hem dil, tarih, din, gelenekler, kurumlar gibi ortak nesnel unsurlarla hem de insanların onunla öznel olarak özdeşleşmesiyle tanımlanan“ şeklinde tanımladığı kültürel çevreler veya medeniyetler tarafından oluşturulur. (Huntington 1996, 28) Tarihçiler ve etnologlar tarafından yapılan araştırmalar sonucunda Huntington dünyayı sekiz kültürel alana ya da medeniyete ayırır (bkz. Huntington 1996, 28). Tanımlanan kültürel gruplar şunlardır: Batı, Konfüçyüs, Japon, Hindu, İslam, Slav-Ortodoks, Latin Amerika ve Afrika (bkz. Huntington 1996, 40).

Huntington, kültürel farklılıkların tarihteki en uzun ve en kanlı çatışmalara yol açtığı gerçeğine atıfta bulunarak (bkz. Metzinger 2000, 18) temel tezini ortaya koymaktadır: „Ulus devletler yerküredeki en güçlü aktörler olmaya devam edecek, ancak dünya siyasetinin temel çatışmaları farklı kültürlerden gelen uluslar ve gruplar arasında meydana gelecektir. Medeniyetler çatışması dünya siyasetine hakim olacaktır.“ (Huntington 1993, 1)

Huntington’a göre, çok kutuplu ve çok kültürlü olarak tanımlanan bu dünya düzeninde Batı’nın varlığını sürdürebilmesi, Amerika’nın yeniden Batılı kimliğinin farkına varmasına bağlıdır. Batı medeniyetlerinin üyelerinin kendi kültürlerinin biricik olduğunu ama evrensel olmadığını fark etmeleri de önemlidir (bkz. Metzinger 2000, 18). Batı hala en güçlü kültürel gruplardan biridir, ancak diğer kültürel gruplara kıyasla gücü azalmaktadır (bkz. Huntington 1996, 28).

Dünya düzeni ve çatışmalar

Batı, ulusal açıklar veya düşük ekonomik büyüme gibi iç sorunlarla mücadele etmektedir ve bu nedenle ekonomik güç Doğu Asya’ya kaymaktadır (bkz. Huntington 1996, 128). Kültürler dengesi değişiyordu, Hindistan ekonomisi başlangıç aşamasındaydı ve İslam dünyası Batı’ya düşmandı (bkz. Huntington 1996, 118).

Huntington modernleşmenin batılılaşma ile eşanlamlı olmadığını söyleyerek tezlerinin altını çizmektedir (bkz. Huntington 1996, 113). Batılı olmayan devletlerin modernleĢmesi, kendi kültürel değerlerini ön plana çıkararak BatılılaĢmaya direnmektedir (bkz. Metzinger 2000, 17).

Gelecekteki dünya düzeni, çok kutuplu ve çok kültürlü hale geldiği için çeĢitli geliĢme eğilimleri tarafından Ģekillendirilecektir (bkz. Metzinger 2000, 17). Link, farklılıkların mutlaka savaşlara yol açmak zorunda olmadığını belirterek Huntington ile çelişmektedir. Bununla birlikte, büyük ölçüde çatışma beklenmelidir (bkz. Link 2001, 38).

Edebiyat

Gazi, Çağlar (1997): Medeniyetler Savaşı Efsanesi. Batı Dünyanın Geri Kalanına Karşı. Münih: Marino.

Huntington, Samuel Philips (1996): Medeniyetler Çatışması. Dünya Siyasetinin 21. Yüzyılda Yeniden Şekillenmesi. 5. baskı. Münih/ Viyana: Europa.

Huntington, Samuel Philips (1993): In the Clash of Civilisations. https://www.zeit.de/1993/33/im-kampf-der-kulturen [14.06.2018].

Link, Werner (2001): Dünya Siyasetinin Yeniden Düzenlenmesi. Küresel Siyasetin 21. Yüzyıl Eşiğindeki Temel Sorunları. 3. baskı. Münih: Beck.

Metzinger, Udo M. (2000): Huntington Tartışması. Gazetecilikte Huntington’ın „medeniyetler çatışması“ tartışması. Köln: SH.