Culturele toe-eigening

De term culturele toe-eigening beschrijft in de breedste zin de acceptatie van een cultureel aspect dat niet tot de eigen cultuur behoort. Culturele toe-eigening is vooral interessant omdat de basis van culturele geschillen wordt blootgelegd in eigendomsaanspraken en strategieën van uitsluiting (vgl. Hahn 2011, 19). Daarom wordt culturele toe-eigening vaak bekritiseerd als diefstal of respectloos.

Onderzoeksaspecten

Culturele toe-eigening richt zich op culturele verandering (vgl. Hahn 2011, 11f). Het overnemen van individuele elementen van een cultuur, zoals kleding, sieraden en dergelijke, valt echter niet direct onder deze term. Pas wanneer het op een pejoratieve, vijandige of ongereflecteerde manier wordt gebruikt, waardoor de betreffende cultuur wordt onderdrukt of belachelijk wordt gemaakt, spreekt men van culturele toe-eigening (vgl. Krieg 2019, 105). Af en toe wordt culturele toe-eigening ook gelijkgesteld aan diefstal en vernietiging van gemarginaliseerde culturen (Cuthbert 1998, 257).

Het proces van toe-eigening is niet bedoeld om culturen te homogeniseren (=één uniforme cultuur) of culturen te fragmenteren (=verval van culturen) (vgl. Hahn 2011, 13). Het doel is eerder om de eigen cultuur over te nemen in nieuwe, andere culturele ideeën. Uiteindelijk kan er dus een nieuwe cultuur ontstaan uit aspecten van alle betrokken invloeden (vgl. Hahn 2011, 13f).

Sociale relevantie

Culturele toe-eigening verloopt echter niet harmonieus en is vooral vandaag de dag een controversieel onderwerp dat herhaaldelijk zijn weg vindt in het medialandschap. Een Amerikaanse site bericht bijvoorbeeld over „11 beroemdheden die zijn beschuldigd van culturele toe-eigening“ (Seventeen). De ZEIT 2020 merkte echter op dat het om meer gaat dan alleen maar schuldig zijn. Het debat gaat over „kwetsbaarheid en verlangen (…), het complex van culturele identificatie met de dimensie van eigendom“ (ZEIT) en over „de racistische structuur van stereotyperende decontextualisering“ (ZEIT). Deze negatieve beoordeling wordt gedeeltelijk ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Denise Cuthbert, bijvoorbeeld, beschrijft culturele toe-eigening in 1998 als diefstal en toont een vernietiging van inheemse culturen door gedwongen culturele toe-eigening (cf. Cuthbert 1998, 257). Deborah Krieg zegt dat de „motivatie achter vormen van culturele toe-eigening (…) waarschijnlijk net zo heterogeen is [als] de individuen die zich ermee inlaten“ (Krieg 2019, 111). Vooral de vraag naar motivatie is daarom altijd een twistpunt in het debat.

Literatuur

Cuthbert, Denise (1998): Bedelen, lenen of stelen: De politiek van culturele toe-eigening. In: Postcolonial Studies, vol. 1 (2). Londen, Routledge.

Hahn, Hans Peter (2011): Antinomieën van culturele toe-eigening: Inleiding. In: Journal of Ethnology, vol. 136. Berlijn, Dietrich Reimer Verlag.

Krieg, Deborah (2019): Het is allemaal stelen. WTF is Cultural Appropriation, in: Bendersen, Eva et al. (eds.): Trigger Warning. Identitätspolitik zwischen Abwehr, Abschottung und Allianzen, Berlijn, 2019 (pp.105-114), Verbrecher Verlag.

Zeventien: https://www.seventeen.com/celebrity/g22363821/cultural-appropriation-examples-celebrities/ (laatst bekeken op 19.09.2020).

Tijd: https://www.zeit.de/kultur/2020-05/kulturelle-aneignung-popkultur-stereotyp-imitation-postkolonialismus (laatst bekeken op 19.09.2020).

Tijd: https://www.zeit.de/kultur/2020-05/kulturelle-aneignung-popkultur-stereotyp-imitation-postkolonialismus/seite-3 (laatst bekeken op 19.09.2020).