Culturele normen

Volgens Thomas zijn culturele normen de centrale kenmerken van een cultuur. Ze functioneren als een oriëntatiesysteem voor waarneming, denken en handelen. Het zijn verwachtingen van gedrag die gedeeld worden door de meerderheid van de leden van een cultuur. Culturele normen dienen de mensen van een cultuur als oriëntatie voor hun eigen gedrag, maar ook voor het gedrag van anderen. Ze fungeren als ijkpunten, maatstaven, referentiesystemen en oriëntatiepunten aan de hand waarvan gedrag kan worden gemeten en geclassificeerd.

Routine

Culturele normen worden, eenmaal gesocialiseerd, over het algemeen niet meer bewust waargenomen door de leden van een culturele groep. Ze zijn geroutineerd en worden alleen duidelijk in overlappende situaties met culturele normen van andere culturele groepen.

Er kunnen verschillende categorieën worden aangenomen voor classificatie. Deze categorieën kunnen worden omschreven als normaal, typisch, nog acceptabel of af te wijzen. Een duidelijke indeling in categorieën is mogelijk omdat de culturele normen bestaan uit een centrale norm en een tolerantiebereik. De centrale norm geeft de ideale gedragswaarde aan die door de meeste leden van de culturele groep wordt gedeeld. De tolerantiegrens daarentegen is de afwijking van de centrale norm die nog aanvaardbaar is. De afwijking komt voort uit sterk heterogene opvattingen, die ook binnen een culturele groep kunnen heersen. Naast algemene waarden kunnen culturele normen ook duidelijke gedragsregels omvatten.

Blauwdruk

Afhankelijk van de culturele groep worden culturele normen ook gezien als normen met een verschillende mate van bindende kracht. Dit betekent ook dat normen niet als universeel geldig kunnen worden beschouwd. Ze vormen op geen enkel moment een blauwdruk voor gepast gedrag in een vreemde culturele ruimte. Bovendien zijn culturele normen dynamisch, dat wil zeggen dat ze aan verandering onderhevig zijn. Dit is het fenomeen van de zogenaamde culturele verandering.

Toch worden culturele normen in de praktijk vooral gebruikt als voorbereiding op een verblijf in het buitenland. Verschillen binnen culturele normen worden aangepakt. Vooral de congruentie van zelfperceptie en perceptie door anderen zijn belangrijk met betrekking tot het verblijf in het buitenland en kunnen helpen om je weg te vinden in de nieuwe culturele omgeving.

Perceptie van anderen

Culturele normen worden in twee stappen bepaald. Eerst worden interviews afgenomen bij leden van de betreffende culturele groep. De leden van de culturele groep doen uitspraken over hun eigen cultuur. In de tweede stap worden deze uitspraken vergeleken met uitspraken over de cultuur van leden van een andere culturele groep. Uit de interviews ontstaat een beeld van de uitspraken van mensen binnen en buiten de culturele groep waarvan de culturele normen bepaald moeten worden. Niet alleen de eigen perceptie wordt meegenomen in de culturele normen, maar ook een externe perceptie. Dit voegt een belangrijke dimensie toe aan de culturele normen.

Neigingen

Het idee van culturele normen wordt vrij kritisch bekeken. Standaardisatie veronderstelt immers grenzen. Critici stellen dat cultuur geen vaste grenzen heeft. Dit betekent dat meetbare, betrouwbare resultaten slechts in beperkte mate kunnen worden bereikt. Vanuit dit oogpunt kunnen culturele normen alleen worden gezien als tendensen, maar niet als vaste waarden.

Literatuur

Gaitanides, Stefan: Dynamischer Kulturbegriff und Kulturstandards. In het kader van interculturele overlastsituaties in het immigratieland. http://www.fb4.fh- frankfurt.de/whoiswho/gaitanides/Einf_Kulturbegriff_standards_3.pdf [21.08.2018].

Krewer, Bernd/ Jäger, Georg (1990): Culturele identiteit en de subjectieve verwerking van historische gebeurtenissen. In: Belscher, W./ Grubitzsch, S./ Lescynski, C./ Müller-Doohm, S. (eds.): Aan wie behoort het vaderland toe. Opladen: Leske & Budrich.

Reisch, Bernhard: Cultuur en culturele normen. Een bijdrage aan de Impulsdag

„Interculturele managementcompetenties“. http://www.ifim.de/reports/kultur_kulturstandards.pdf [21.08.2018].

Thomas, Alexander (2009): Cultuur en culturele normen. In: Thomas, Alexander/ Kinast, Eva- Ulrike/ Schroll-Machl, Sylvia (eds.): Handbuch Interkulturelle Kommunikation und Kooperation. Deel 1: Grondbeginselen en praktijkgebieden. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 19-31.