Kompetencje (międzykulturowe)

Termin kompetencja pochodzi od łacińskiego słowa competentia „zdolność“. Kompetencje międzykulturowe (łac. inter „między“) oznaczają, że ludzie z różnych środowisk kulturowych mogą z powodzeniem komunikować się i działać razem. Słowo kultura pochodzi od łacińskiego cultura „leczenie, opieka“ i w powszechnym rozumieniu obejmuje wszystko, co jest kultywowane, tj. pod wpływem ludzi (por. Pohl 2008, 9).

Kompetencja międzykulturowa i spotkanie

Kompetencja międzykulturowa zasadniczo oznacza radzenie sobie z nieznanymi sposobami myślenia i zachowania (por. Pohl 2008, 9). Oznacza to zdolność do odpowiedniego radzenia sobie z obcymi kulturami i ich członkami (por. Lüsebrink 2012, 9). Barley twierdzi, że „tylko spotkanie z obcym czyni kulturę widoczną“ (Barley 1999, 9) i porównuje ją do ludzkiej anatomii: „Nasza własna kultura jest jak nasz własny nos. Nie widzimy go, ponieważ znajduje się tuż przed naszymi oczami i jesteśmy przyzwyczajeni do patrzenia na świat bezpośrednio przez niego“. (Barley 1999, 9)

Empatia, umiejętności, wiedza

Kompetencja międzykulturowa jest tak wieloaspektowa, że nie można jej traktować jako samodzielnej kompetencji. Uwzględnione są najbardziej zróżnicowane obszary kompetencji w komunikacji na poziomie werbalnym, niewerbalnym, a także parawerbalnym – podobnie jak kompetencje behawioralne i rozumienia. Podsumowując, kompetencje międzykulturowe obejmują trzy główne obszary: umiejętności afektywne, pragmatyczne i poznawcze (por. Lüsebrink 2012, 9). Według Boltena jest to „umiejętność, która nieustannie się rozwija i produktywnie współdziała z innymi, podstawowymi kompetencjami“ (Lüsebrink 2012, 10).

Poziomy uczenia się międzykulturowego

Pauline Clapeyron przyjmuje podobne podejście. Przedstawia ona kompetencje międzykulturowe jako cel uczenia się międzykulturowego, przy czym uczenie się międzykulturowe odbywa się na poziomie afektywnym (samokompetencja i podnoszenie świadomości), poziomie poznawczym (kompetencje merytoryczne i transfer wiedzy), poziomie komunikacyjnym (kompetencje społeczne i empatia) oraz poziomie behawioralnym (kompetencje do działania i praktykowania umiejętności międzykulturowych) (por. Flüchtlingsrat Schleswig Holstein 2004, 7 f.).

Podobnie jak Bolten, rozumie ona kompetencje międzykulturowe nie jako nabyte i statyczne umiejętności, ale jako proces uczenia się. W tym kontekście bycie kompetentnym międzykulturowo oznacza, że „jako jednostki rozwinęliśmy umiejętności nawiązywania relacji i komunikowania się z innymi ludźmi w bardzo różnych sytuacjach, w różnych kontekstach społecznych i kulturowych, będąc jednocześnie świadomymi własnych wartości i osadzenia kulturowego“. (Rada ds. Uchodźców Szlezwik Holsztyn 2004, 9).

Literatura

Barley, Nigel (1999): Smutni wyspiarze. Jako etnolog z Anglikami. Monachium: Klett.

Clapeyron, Pauline (2004): Kompetencje międzykulturowe w pracy społeczno-edukacyjnej. W: Flüchtlingsrat Schleswig-Holstein: Interkulturelle Kompetenz in der pädagogischen Praxis. Wprowadzenie. Broszura: http://www.forschungsnetzwerk.at/downloadpub/perspektive_interkulturelle_Kompetenz_equal.pdf [19.06.2018].

Gnahs, Dieter (2007): Kompetenzen – Erwerb, Erfassung, Instrumente. W: Niemiecki Instytut Edukacji Dorosłych (red.): Studientexte für Erwachsenenbildung. Bielefeld: Bertelsmann.

Lüsebrink, Hans-Jürgen (2012): Komunikacja międzykulturowa. Interakcja, postrzeganie obcych, transfer kulturowy. 3rd ed. Stuttgart: Carl Ernst Poeschel.

Pohl, Reinhard (2011): Kompetencja międzykulturowa. W: Pohl, Reinhard (red.): Niemcy i świat. Kiel: Magazin.

Straub, Jürgen/ Weidemann, Arne/ Weidemann, Doris (2007): Handbuch interkulturelle Kommunikation und Kompetenz. Podstawowe pojęcia – teorie – obszary zastosowań. Stuttgart: Carl Ernst Poeschel.